Wymagania merytoryczne

Wymagania merytoryczne Olimpiady Wiedzy o Prawach Człowieka

(zatwierdzone przez Ministerstwo Edukacji Narodowejna podstawie złożonego wniosku konkursowego)

Główny cel:
Upowszechnianie wiedzy na temat praw człowieka oraz sposobów ich ochrony w powiązaniu ze znajomością historii najnowszej oraz zagadnień przedmiotu wiedza o społeczeństwie.
Długoterminowe (długofalowe) cele edukacyjne:

  • wzmacnianie poczucia odpowiedzialności za stan przestrzegania praw człowieka na świecie;
  • kształtowanie wśród młodzieży świadomości, wrażliwości i kultury prawnej;
  • krzewienie zrozumienia oraz tolerancji między wszystkimi narodami, grupami rasowymi lub religijnymi;
  • upowszechnianie postaw służących rozwojowi społeczeństwa obywatelskiego.

Cele szczegółowe. Uczestnik:

  • przedstawia ideę, genezę i etapy rozwoju ochrony praw człowieka;
  • zna podstawowe akty prawne z zakresu praw człowieka, m.in. Powszechną Deklarację Praw Człowieka z 1948 r., Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka z 1966 r., Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 r., Europejską Kartę Socjalną z 1961 r.;
  • rozróżnia prawa i wolności osobiste, polityczne oraz ekonomiczne, społeczne i kulturalne;
  • charakteryzuje systemy ochrony praw człowieka (strukturę instytucjonalną oraz gwarancje proceduralne) w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych, Rady Europy oraz Unii Europejskiej;
  • ocenia znaczenie Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze dla systemu ochrony praw człowieka na świecie;
  • analizuje z punktu widzenia międzynarodowych standardów praw człowieka przypadki naruszania praw i wolności w różnych państwach;
  • rozważa, dlaczego dochodzi do łamania praw człowieka na wielką skalę przez reżimy autorytarne i totalitarne;
  • przedstawia prawa i wolności zagwarantowane w Konstytucji RP;
  • wymienia środki i mechanizmy ochrony praw i wolności w Polsce;
  • ocenia działania wybranych organizacji pozarządowych zajmujących się ochroną praw człowieka;
  • posługuje się poprawną polszczyzną, argumentacją prawną oraz w sposób jasny i logiczny formułuje swoje wywody.

Cele szczegółowe związane z hasłem XX Olimpiady. Uczestnik:

  • idnetyfikuje i wyjaśnia zasady odpowiedzialności jednostki za poważne naruszenia praw człowieka  (w szczególności prawa do życia, zakazu tortur, nieludzkiego, niehumanitarnego traktowania lub karania oraz zakazu niewolnictwa) i prawa humanitarnego
  • podaje historyczne i aktualne przykłady poważnych naruszeń
  • zna etapy kodyfikacji międzynarodowego prawa humanitarnego
  • zna treść najważniejszych postanowień Konwencji genewskich z 1949 r. oraz Protokołów dodatkowych z 1977 r.
  • definiuje pojęcia zbrodni przeciwko pokojowi, zbrodni wojennej, zbrodni przeciwko ludzkości, ludobójstwa
  • identyfikuje i opisuje przyczyny powstania oraz zakres jurysdykcji międzynarodowych trybunałów karnych
  • zna najważniejsze postanowienia statutu Międzynarodowego Tryunału Karnego

Przykładowe pozycje literatury pomocniczej:

  • T. Jasudowicz, M. Balcerzak, M. Szuniewicz, Wojna i pokój. Prawa człowieka w konfliktach zbrojnych, TNOiK, Toruń 2008
  • M. Flemming, Międzynarodowe prawo humanitarne konfliktów zbrojnych : zbiór dokumentów, Warszawa 2003
  • A. Szpak, Kontrola przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego w orzecznictwie miedzynarodowych trybunałów karnych ad hoc, TNOiK, Toruń 2011
  • J. Nowakowska-Małusecka, Odpowiedzialność karna jednostek za zbrodnie popełnione w byłej Jugosławii i w Rwandzie, Wyd. UŚ, Katowice 2000
  • J. Nowakowska-Małusecka, Sytuacja dziecka w konflikcie zbrojnym : studium prawnomiędzynarodowe, Oficyna Wydawnicza Branta 2012

 

 

ETAP OLIMPIADY ZAKRES WIEDZY
(w oparciu o podręczniki przedmiotowe, a także literaturę podstawową i zalecaną wskazaną przez organizatora Olimpiady)
STOPIEŃ TRUDNOŚCI KORELACJA ROGRAMU
Z PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ
Eliminacje szkolne
(zawody I stopnia)
– test kwalifikacyjny
1. historia najnowsza (od zakończenia I wojny światowej), współczesne stosunki międzynarodowe i aktualne wydarzenia
2. wiedza o społeczeństwie, podstawy prawoznawstwa i konstytucjonalizmu oraz prawa międzynarodowego (źródła prawa, podmiotowość, organizacje iędzynarodowe, sądownictwo  międzynarodowe).
3. prawa człowieka: główne środki ochrony praw i wolności w Polsce (Konstytucja RP,Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik
Praw Dziecka, etc.), historia praw człowieka, instytucjonalne i proceduralne gwarancje w uniwersalnym i europejskim
systemie ochrony praw człowieka,znajomość treści Powszechnej DeklaracjiPraw Człowieka, Konwencji Praw Dziecka, Karty Narodów Zjednoczonych
Wystarczający do uzyskania oceny bardzo dobrej na zakończenie nauki przedmiotu „wiedza o społeczeństwie”;w zakresie historii najnowszej wiedza ogólna w oparciu o uznane podręczniki szkolne z tego przedmiotu oraz podstawę programowąw zakresie przedmiotu historia;
w zakresie wiedzy o prawach człowieka – stopień trudnościzakłada znajomość zagadnień wskazanych w „zakresie wiedzy”
Cele kształcenia –
wymagania ogólne (kl. I LO – zakrespodstawowy). Uczeń wyjaśnia podstawowe prawa człowieka,rozpoznaje przypadki ich naruszania i wie,jak można je chronić.
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
5. Prawa człowieka– szczególnie pkt od 1 do 4.
6. Ochrona praw
i wolności – pkt od 1 do 3.
Eliminacje szkolne (zawody I stopnia)
– egzamin ustny
j.w. j.w. j.w.
Eliminacje okręgowe
(zawody II stopnia)
– praca pisemna
Opinia prawna na podstawie kazusów dotyczących zarzutu naruszenia przez państwo jego zobowiązań z dziedziny przestrzegania praw człowieka wynikających z Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Tematyka kazusów powiązana z hasłem
XVII edycji Olimpiady.
Wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętność jej prezentacji w formie opinii prawnej, oceniana zgodnie z Regulaminem Olimpiady. kl. II–III LO (zakres rozszerzony) Treści nauczania – wymagania szczegółowe: 38 – 6
Eliminacje okręgowe
(zawody II stopnia)
– egzamin ustny
Zakres obowiązujący na eliminacjach szkolnych ponadto w pkt. 3 znajomość uniwersalnego systemu ochrony praw człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem Międzynarodowych Paktów Praw Człowieka. Wystarczający do uzyskania oceny celującej na zakończenie nauki przedmiotu „wiedza o społeczeństwie”; w zakresie historii najnowszej wiedza na poziomie rozszerzonym zgodnie z podstawą programową przedmiotu historia; w zakresie wiedzy o prawach człowieka:
stopień trudności zakłada znajomość zagadnień wskazanych w „zakresie wiedzy”
kl. II – III LO (zakres rozszerzony)
Treści nauczania – wymagania szczegółowe 35 – 1, 36 – pkt od 1 do 4, 37 – 1, 4, 5, 7
Ogólnopolski Finał Olimpiady (zawody III stopnia) – egzaminy ustne Zakres obowiązujący na eliminacjach szkolnych i okręgowych oraz ponadto w pkt 3. znajomość europejskiego systemu ochrony praw człowieka, włączając w to Europejską Konwencję Praw Człowieka (wraz z Protokołami), Europejską Kartę Socjalną, jak również podstawową znajomość orzecznictwa strasburskiego. Wystarczający do uzyskania oceny celującej na zakończenie nauki przedmiotu „wiedza o społeczeństwie”; w zakresie historii najnowszej i wiedzy o prawach człowieka wykazanie się pogłębioną znajomością systemów ochrony prawczłowieka w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych, Rady Europy oraz Unii Europejskiej. j.w.
Ogólnopolski Finał Olimpiady (zawody III stopnia) – superfinał procesowy j.w.
Zastosowanie wiedzy w formie ustnej prezentacji.
Wykazanie się b. dobrą znajomością praw człowieka, chronionych na podstawie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, z uwzględnieniem orzecznictwa strasburskiego, a także prawniczej argumentacji oraz ujęcia swoich wywodów w odpowiedniej formie językowej. j.w.